II Międzynarodowe Spotkanie Projektu UCR Trialogue – „Zielono-błękitna infrastruktura od diagnozy do pilotażu”

II Międzynarodowe Spotkanie Projektu UCR Trialogue – „Zielono-błękitna infrastruktura od diagnozy do pilotażu”

Realizatorzy UCR Trialogue podczas II Międzynarodowego Spotkania, które odbyło się 21 października 2026 br. w siedzibie Branżowego Centrum Umiejętności nr 2 w Zielonej Górze akcentowali konieczność przejścia od ogólnych analiz do wdrażania realnych, lokalnych rozwiązań adaptacyjnych.

Od diagnozy do pilotażu – podejście systemowe

W wydarzeniu wzięli udział kluczowi partnerzy naukowi konsorcjum projektowego oraz partnerzy stowarzyszeni. Obecni byli przedstawiciele Lidera projektu: The Future Living INT GmbH oraz naukowcy z Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych i Uniwersytetu Zielonogórskiego. Ponadto reprezentanci: Branżowego Centrum Umiejętności nr 2 w Zielonej Górze Budownictwo Wodne i Melioracje Wodne, Zielonogórskich Wodociągów i Kanalizacji oraz Urzędu Miasta Zielona Góra. Z IETU w spotkaniu udział wzięli dr Joachim Bronder, dr inż. Magdalena Głogowska, dr Katarzyna Sitko oraz mgr inż. Wanda Jarosz.

Sesję plenarną otworzyła dr Anke Bytomski-Guerrier z The Future Living, która przedstawiła ogólne założenia oraz aktualne wyniki realizacji projektu.

Narzędzia analityczne i mapy zagrożeń klimatycznych

W projekcie UCR Trialogue fundamentem podejmowanych działań będą szczegółowe analizy przestrzenne przeprowadzone przez specjalistów z IETU. W ramach projektu przygotowano łącznie 15 map dla Zielonej Góry oraz 26 map dla Erkner, które zostały przekazane przedstawicielom obu miast. Podczas sesji niektóre wskaźniki i narzędzia teledetekcyjne omówiła dr Katarzyna Sitko, koordynatorka projektu UCR Trialogue w IETU.

„Skuteczna adaptacja gmin do zmian klimatu wymaga twardych, zintegrowanych danych. Współczesne planowanie przestrzenne łączy w sobie teledetekcję, wektorowe dane geodezyjne, pomiary meteorologiczne oraz lokalną wiedzę samych mieszkańców.” – zwróciła uwagę dr Katarzyna Sitko, IETU.

NDVI (Znormalizowany Różnicowy Wskaźnik Wegetacji) – oparty na danych satelitarnych wskaźnik określa kondycję roślinności. Na mapach wyraźnie widać obszary zielone oraz fragmenty zabudowane wymagające pilnych interwencji i zwiększenia opieki nad zielenią.

NDWI (Znormalizowany Różnicowy Wskaźnik Wilgotności) – dostarcza informacji o zawartości wody w roślinności i stopniu jej uwilgotnienia, pomagając ocenić stres wodny ekosystemów miejskich.

Mapy zagrożenia i ryzyka powodziowego – pokazują granice obszarów zagrożonych powodzią (np. o niskim, średnim i wysokim prawdopodobieństwie wystąpienia), prognozowaną głębokość wody. Mieszkańcy mogą sprawdzić, czy konkretny teren znajduje się na terenie zalewowym.

Jak zauważono w dyskusjach nowoczesne planowanie przestrzenne musi uwzględniać retencję w miejscu powstawania opadów (retencja u źródła). Uczestnicy podkreślali, że jeżeli trwałe zagospodarowanie i uszczelnianie terenu zmniejsza naturalną infiltrację oraz parowanie, zarządzanie wodą staje się trudne i kosztowne – choć nie oznacza to, że niemożliwe. Zwracano uwagę na ochronę istniejących zasobów przyrodniczych, a przede wszystkim na konieczność przeglądu miejskich zasób zieleni pod kątem odporności na fale upałów i możliwości zatrzymania wód opadowych.

Rola zielono-błękitnej infrastruktury i zaangażowanie mieszkańców

Zielono-błękitna infrastruktura – obejmująca m.in. ogrody deszczowe, niecki retencyjne, zieleń przyuliczną, zazielenione dachy oraz różnorodne formy infiltracji – przynosi wymierne efekty tylko wtedy, gdy jest traktowana jako spójny system całego organizmu miejskiego. Dr Anke Bytomski-Guerrier z The Future Living omówiła założenia do „Katalogu rozwiązań - KUBIRET”, który ułatwi samorządom projektowanie obszarów retencyjnych o dużej różnorodności biologicznej w celu schładzania przestrzeni miejskich.

Działania na rzecz rozwoju miast odpornych na zmiany klimatu przedstawiła dr hab. inż. Anna Bazan-Krzywoszańska z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Stwierdziła, że dobrze zaprojektowana zielono-błękitna infrastruktura przynosi korzyści wtedy, kiedy traktowana jest jako sieć, a nie pojedynczy obiekt. Ważne jest myślenie o całym układzie błękitno-zielonych rozwiązań jako o systemie w przestrzeni miasta. Rozwiązanie na jednej działce może wpływać na odpływ wody, temperaturę czy dostępność zieleni w sąsiedztwie.

Uczestnicy dyskusji mocno akcentowali fakt, że sukces transformacji klimatycznej zależy nie tylko od inżynierii, lecz także od ścisłej współpracy administracji, świata nauki, lokalnych samorządów oraz samych mieszkańców.

Rajd miejski

Głównym celem była wspólna ocena potencjału hydrologicznego wybranych obszarów pilotażowych w Zielonej Górze oraz wypracowanie rozwiązań zwiększających małą retencję oraz zmniejszających ryzyko podtopień i suszy miejskiej. Spacer miał charakter edukacyjno-konsultacyjny – patrzono na miasto jak na „gąbkę” i angażowano realizatorów projektu oraz zaproszonych przedstawicieli interesariuszy w projektowanie zmian.

Jednak pierwszym elementem spaceru było obejrzenie ogrodu deszczowego znajdującego się przy nowym budynku Branżowego Centrum Umiejętności nr 2 w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1 "Budowlanka" w Zielonej Górze. Zrealizowane prace komentował Mariusz Kłosowski, Kierownik Szkolenia Praktycznego, Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1 „Budowlanka” w Zielonej Górze.

Uczniowie wraz z opiekunami zaplanowali i zastosowali efektywne rozwiązania z zakresu błękitno-zielonej infrastruktury m.in: nawierzchnie mineralne, niecki chłonne i warstwy drenażowe, których zadaniem jest spowalnianie odpływu wody oraz jej naturalne filtrowanie przez system korzeniowy roślin. Zasadzono odpowiednio dobrane gatunki bylin i krzewów odpornych zarówno na zalewanie, jak i na okresowe susze, które pełnią funkcję naturalnych filtrów biologicznych. To żywe laboratorium służy uczniom, przyszłym specjalistom w zakresie melioracji i architektury krajobrazu. Ponadto uczestnikom specjalistycznych kursów zawodowych prowadzonych przez BCU nr 2 przy CKZiU nr 1 „Budowlanka”. Z ogrodu deszczowego mogą również korzystać mieszkańcy.

Obszary pilotażowe

W drugiej części spaceru dr inż. Monika Drozdek, ogrodnik miejska, Zakład Gospodarki Komunalnej w Zielonej Górze pokazała i omówiła problemy związane z retencją wód opadowych w mieście. Pierwszy obszar pilotażowy znajduje się w centrum miasta, w obrębie zwartej historycznej zabudowy. Jest to rejon ulic Bankowej i Bolesława Chrobrego. Ta część miasta charakteryzuje się znacznym udziałem powierzchni uszczelnionych, obecnością wielu miejsc postojowych oraz stosunkowo wąskimi pasami zieleni z niskim drzewostanem. Dr inż. Monika Drozdek wyjaśniła, że ze względu na znaczne nachylenie terenu planowane działania należy ukierunkować na ograniczenie szybkiego odpływu wód z powierzchni uszczelnionych oraz zmniejszenie obciążenia systemu kanalizacji deszczowej podczas intensywnych opadów. Pozwoli to również na poprawę warunków wodnych zieleni miejskiej.

Rejon Ronda Andrzeja Huszczy wraz z ulicami Głogowską, Szparagową oraz przyległym odcinkiem drogi krajowej nr 32 wybrano na drugi obszar pilotażowy w Zielonej Górze. Charakteryzuje się znacznymi spadkami terenu oraz ukształtowaniem sprzyjającym szybkiemu spływowi powierzchniowemu. Uwarunkowania terenowe tego obszaru wskazują na potencjał do podjęcia działań służących zwiększeniu lokalnej retencji i poprawie zagospodarowania wód opadowych spływających z powierzchni drogowych.

Doświadczenia uzyskane w ramach realizacji działań pilotażowych mogą zostać wykorzystane przy planowaniu podobnych działań w innych częściach Zielonej Góry, a także stanowić przykład dla innych miast.

Podsumowanie i dalsze kroki

II Międzynarodowe Spotkanie w Zielonej Górze potwierdziło, że skuteczne budowanie odporności miast na zmiany klimatu wymaga ścisłej kooperacji ponad granicami oraz ciągłego monitorowania efektów wdrażanych polityk.

„Cele i kierunki działań na obszarach pilotażowych w Erkner i Zielonej Górze przyjęte w projekcie UCR Trialogue obejmują: poprawienie retencji wody w miejscu opadu, polepszenie klimatu lokalnego i ograniczenie stresu cieplnego, wzmacnianie różnorodności biologicznej, kształtowanie wielofunkcyjnych przestrzeni otwartych oraz zapewnienie zrównoważonego utrzymania. Będą to także przykłady dobrych praktyk.” – podkreśla dr Katarzyna Sitko, IETU.

Partnerzy projektu zapowiadają kontynuację prac analitycznych, spotkań, warsztatów partycypacyjnych i konsultacji w ramach trzech Grup Roboczych – Miejskie mapy klimatyczne; Katalog rozwiązań; Działania pilotażowe – oraz wdrażanie kolejnych inwestycji demonstracyjnych w regionie. Pomoże to w stworzenie innowacyjnych koncepcji małej retencji w mieście oraz sposobów na zatrzymywanie i filtrowanie wód opadowych.

Zapraszamy do śledzenia postępów projektu na naszej stronie oraz na oficjalnej witrynie:

🔗 https://www.thefutureliving.com/ucr-trialogue-interreg-pl/

W europejskich miastach rozpoczęła się wielowymiarowa transformacja wymuszona postępującymi zmianami klimatycznymi, na które nakładają się innowacje technologiczne oraz dynamika procesów demograficznych i społecznych. W odpowiedzi na te wyzwania realizowany jest polsko-niemiecki projekt UCR Trialogue „Trialog o odporności na zmiany klimatu w miastach” w ramach Programu Współpracy Interreg VI A Brandenburgia – Polska 2021-2027, co podkreśla wagę współpracy transgranicznej.

Inicjatywa ta skupia się na zrównoważonym zarządzaniu terenami zielonymi oraz przygotowaniu kadr samorządowych, środowiska naukowego i społeczności lokalnych miast partnerskich – Erkner oraz Zielonej Góry – do skutecznego budowania odporności klimatycznej. Spotkanie zgromadziło liczne grono ekspertów, praktyków oraz przedstawicieli kluczowych instytucji zaangażowanych w transformację miejską.


do góry